Kulak hastalıkları İşitme ve denge

Orta kulak iltihabı (otitis media)

Kulak zarının arkasındaki boşluğun iltihabıdır. Özellikle küçük çocuklarda, soğuk algınlığından sonra sık görülür.

Belirtiler

• Kulak ağrısı; küçük çocuklarda huzursuzluk ve kulağı çekiştirme
• Ateş
• İşitmede azalma
• Kulak zarı delinirse akıntı

Tanı

Otoskop veya mikroskopla kulak muayenesi

Tedavi

• Ağrı ve ateşin kontrol altına alınması
• Yaşa ve tablonun şiddetine göre antibiyotik
• Sık tekrarlayan iltihaplarda geniz eti ve orta kulağın havalanması değerlendirilir; gerekirse ventilasyon tüpü takılır.

Orta kulakta sıvı (seröz otit)

Orta kulakta ağrısız biçimde sıvı birikmesidir. Çocuklarda sık görülür ve çoğu zaman fark edilmeden işitme azlığına yol açar.

Belirtiler

• Televizyonun sesini yükseltme, seslenince geç tepki verme
• Konuşma gelişiminde gecikme veya okulda dikkat sorunları
• Kulakta dolgunluk hissi

Tanı

• Kulak muayenesi
• Timpanometri (kulak zarı hareketliliği testi) ve işitme testi

Tedavi

• Sıvı çoğu zaman birkaç ay içinde kendiliğinden kaybolur; bu süre takiple geçirilir.
• Üç ay veya daha uzun süren ve işitme testinde kayba yol açtığı gösterilen sıvıda ventilasyon tüpü önerilir. Denge, okul veya davranış sorunları olan ya da risk grubundaki çocuklarda daha erken karar verilebilir.
• Büyük geniz eti eşlik ediyorsa aynı seansta geniz eti ameliyatı yapılabilir.

Ventilasyon tüpü, kulak zarına yerleştirilen küçük bir havalandırma tüpüdür; genellikle aylar içinde kendiliğinden düşer.

Dış kulak yolu iltihabı

Kulak yolu derisinin iltihabıdır. Havuz ve deniz sonrası, pamuklu çubuk kullanımı veya kulağı kaşımakla tetiklenebilir.

Belirtiler

• Kulak kepçesine dokununca veya çekince artan ağrı
• Kaşıntı ve akıntı
• Kulakta tıkanıklık hissi

Tedavi

• Kulak yolunun temizlenmesi ve kulak damlaları
• Tedavi süresince kulağın kuru tutulması

Şeker hastalarında ve bağışıklığı zayıf olanlarda şiddetli ve geçmeyen kulak ağrısı mutlaka muayene edilmelidir.

Kulak kiri tıkacı (buşon)

Kulak kiri kulağı korur ve normalde kendiliğinden dışarı atılır. Pamuklu çubuk kiri içeri iterek tıkaca yol açabilir.

Belirtiler

• Özellikle duş veya yüzme sonrası ani tıkanıklık hissi
• İşitmede azalma ve çınlama

Tedavi

• Muayenede mikroskop altında, aspirasyonla veya uygun aletlerle temizlik
• Pamuklu çubuk ve kulak mumu kullanılmaması önerilir.

Kulak zarı delinmesi

Orta kulak iltihabı, darbe, ani basınç değişikliği veya kulağa sokulan cisimler kulak zarını delebilir.

Belirtiler

• İşitme azlığı
• Tekrarlayan kulak akıntısı
• Çınlama

Tanı

Mikroskopla kulak muayenesi ve işitme testi

Tedavi

• Küçük ve yeni deliklerin çoğu birkaç hafta içinde kendiliğinden kapanır; bu sürede kulağa su kaçırılmamalıdır.
• Kapanmayan deliklerde kulak zarı onarımı (timpanoplasti) yapılır. Ameliyat çoğu zaman kulak yolundan ya da kulak arkasındaki küçük bir kesiden yapılır.

Kolesteatom

Orta kulakta deri hücrelerinin birikmesiyle oluşan ve zamanla çevresindeki kemik yapıları aşındırabilen bir kitledir. İlaçla geçmez.

Belirtiler

• Kötü kokulu, tekrarlayan kulak akıntısı
• İlerleyen işitme kaybı
• İleri durumlarda baş dönmesi veya yüz kaslarında güçsüzlük

Tanı

• Mikroskopla kulak muayenesi
• İşitme testleri ve şakak kemiği tomografisi

Tedavi

• Cerrahi: mastoidektomi ve gerektiğinde kulak zarı onarımı
• Tekrarlama ihtimali nedeniyle ameliyattan sonra düzenli takip

İşitme kaybı

İşitme kaybı, sesin orta kulağa iletilmesindeki bir sorundan (iletim tipi) ya da iç kulak veya işitme sinirindeki bir sorundan (sensörinöral tip) kaynaklanabilir.

Sık nedenler

• Kulak kiri, orta kulakta sıvı, kulak zarı delinmesi
• Otoskleroz (orta kulak kemikçiklerinin sertleşmesi)
• Yaşa bağlı işitme kaybı
• Gürültüye uzun süre maruz kalma

Tanı

• Odyometri (işitme testi) ve timpanometri
• Gerekirse MR

Tedavi

• Nedene göre ilaç veya cerrahi tedavi
• Kalıcı kayıplarda işitme cihazı
• İleri kayıplarda koklear implant açısından değerlendirme

Ani işitme kaybı

Genellikle tek kulakta, saatler ya da birkaç gün içinde gelişen işitme kaybıdır. Çoğu zaman basit bir kulak tıkanıklığı sanıldığı için gecikilebilir.

Ani işitme kaybı acil bir durumdur. Tedaviye ilk günlerde başlamak işitmenin geri dönme şansını artırır; mümkün olan en kısa sürede KBB muayenesi gerekir.

Tanı

Acil işitme testi; tek taraflı kayıplarda MR

Tedavi

Steroid tedavisi: ağızdan veya kulak zarının arkasına uygulanarak

Kulak çınlaması (tinnitus)

Dışarıda ses yokken kulakta ya da kafada duyulan uğultu, çınlama veya vızıltıdır. Çoğu zaman işitme kaybıyla birlikte görülür ve sessiz ortamda, özellikle gece daha belirgin hissedilir.

Tanı

• Kulak muayenesi ve işitme testi
• Tek taraflı ya da nabızla eş zamanlı (zonklayan) çınlamada MR gibi ileri tetkikler

Tedavi

• Altta yatan nedenin tedavisi
• İşitme kaybı varsa işitme cihazı
• Ses terapisi ve uyku düzenine yönelik öneriler

Baş dönmesi (vertigo)

İç kulaktaki denge organıyla ilgili sorunlar, çevrenin ya da kişinin kendisinin dönüyormuş gibi hissetmesine yol açabilir.

Sık nedenler

• Pozisyonel baş dönmesi (BPPV): yatağa yatarken, dönerken veya başı kaldırırken saniyeler süren baş dönmesi
• Vestibüler nörit: işitme kaybı olmadan günlerce süren baş dönmesi
• Ménière hastalığı: saatler süren baş dönmesi atakları, dalgalanan işitme kaybı, çınlama ve kulakta dolgunluk

Tanı

• Denge muayenesi ve pozisyon testleri
• İşitme testi; gerekirse MR

Tedavi

• BPPV’de iç kulaktaki kristalleri yerine oturtan manevralar (örneğin Epley manevrası)
• Atak döneminde ilaç tedavisi
• Denge rehabilitasyonu egzersizleri

Baş dönmesine konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol veya bacakta güçsüzlük, çift görme, ayakta duramayacak kadar dengesizlik ya da şiddetli baş ağrısı eşlik ediyorsa beyinle ilgili acil bir durum olabilir; vakit kaybetmeden 112’yi arayın.

Yüz felci (Bell paralizisi)

Yüzün bir yarısındaki kaslarda aniden gelişen güçsüzlüktür. Yüz siniri kulağın içinden geçtiği için KBB hekimi tarafından da değerlendirilir.

Belirtiler

• Gözü tam kapatamama
• Ağız kenarında kayma
• Kulak arkasında ağrı, seslere karşı hassasiyet

Tedavi

• Belirtilerin başladığı ilk 72 saat içinde başlanan steroid tedavisi
• Gözün kurumaya karşı korunması

Bell paralizisi tanısı; inme, kulak iltihabı, zona (kulakta kabarcıklar), tümör ve travma gibi nedenler dışlandıktan sonra konur.

Yüzde ani güçsüzlük inmeyle de karışabileceği için acil değerlendirme gerekir.

Kepçe kulak (otoplasti)

Kulak kepçesinin baştan normalden fazla açılı durmasıdır. Çoğu zaman kulak kıvrımının yeterince gelişmemesinden kaynaklanır; sağlık sorunu oluşturmaz ancak özellikle çocuklarda sosyal açıdan etkileyebilir.

• Kulak gelişimi büyük ölçüde 5–6 yaşında tamamlandığı için ameliyat bu yaştan sonra, tercihen okula başlamadan önce yapılabilir. Yetişkinlerde her yaşta yapılabilir.
• Kesi kulak arkasındaki kıvrıma gizlenir; kıkırdak yeniden şekillendirilir.
• Çocuklarda genel, yetişkinlerde çoğunlukla lokal anestezi kullanılır.
• Ameliyattan sonra birkaç gün sargı, ardından bir süre gece bandı önerilir.