Rinoplasti nedir?
Rinoplasti, burun sırtındaki kemerin, burun ucunun, burun genişliğinin ya da eğriliğin düzeltilmesi için yapılan ameliyatların genel adıdır. Burnun içindeki eğrilik ve darlıklar da aynı ameliyatta düzeltiliyorsa işleme septorinoplasti denir.
Amaç kalıp bir burun değil; kişinin yüz oranlarına, cilt yapısına ve beklentisine uygun, doğal görünen ve rahat nefes alınan bir burundur.
Rinoplastiyle düzeltilebilen başlıca durumlar
- Burun sırtında kemer veya çıkıntı
- Düşük, geniş, kalkık ya da belirsiz burun ucu
- Yüze göre büyük, geniş veya uzun burun
- Sağa ya da sola eğri burun
- Burun delikleri arasında belirgin asimetri
- Darbe ya da kırık sonrası değişen burun şekli
Kimler için uygundur?
- Burnunun görünümünden memnun olmayan ve bunu kendi isteğiyle değiştirmek isteyenler
- Burun şekli darbe veya kırık sonrası bozulmuş olanlar
- Burun eğriliği nedeniyle nefes almakta zorlananlar
- Yüz gelişimini tamamlamış olanlar; rinoplasti genellikle 18 yaşından sonra tercih edilir
- Genel sağlık durumu ameliyata uygun olanlar
- Beklentisi gerçekçi olanlar
Ertelemenin veya ayrıntılı görüşmenin gerektiği durumlar
- Yüz gelişimi henüz tamamlanmamış gençler
- Kontrol altında olmayan kalp, akciğer, şeker veya kanama hastalıkları
- Aktif burun ya da sinüs enfeksiyonu
- Burundaki küçük farklılıkların günlük yaşamı belirgin biçimde etkileyecek kadar sıkıntı vermesi
Estetik ve nefes bir arada
Burun tıkanıklığı çoğu zaman dışarıdan görünmeyen nedenlerden kaynaklanır. Rinoplasti planlanan hastalarda burnun içi de muayene edilir; tıkanıklığa yol açan bir yapı varsa aynı ameliyatta düzeltilebilir.
- Septum deviasyonu: burnu iki boşluğa ayıran orta duvarın eğriliği
- Konka büyümesi: burun içindeki etli yapıların büyüyerek hava yolunu daraltması
- Nazal valv darlığı: nefes alırken burun kanatlarının içe çökmesi
- Kronik sinüzit veya polip: gerekirse endoskopik sinüs cerrahisiyle birlikte planlanabilir
Estetik ve fonksiyonel işlemlerin aynı seansta yapılıp yapılmayacağına muayene ve gerekli tetkiklerden sonra karar verilir.
Muayene ve planlama
- Şikâyetleriniz ve burnunuzda neyi değiştirmek istediğiniz ayrıntılı olarak konuşulur.
- Burnun dış yapısı, yüz oranları, cilt kalınlığı ve burun ucunun desteği değerlendirilir.
- Burnun içi endoskopla incelenir; septum, konkalar ve nefes yolu kontrol edilir.
- Standart açılardan fotoğraflar çekilir ve planlanan değişiklikler bu fotoğraflar üzerinden konuşulur. Fotoğraf üzerindeki çalışmalar fikir vermek içindir; ameliyat sonucunun birebir aynısı olacağı anlamına gelmez.
- Sinüs şikâyeti varsa tomografi istenebilir.
- Ameliyattan önce kan tetkikleri ve anestezi değerlendirmesi yapılır.
- Kullandığınız ilaçlar gözden geçirilir. Kan sulandırıcılar, aspirin ve bazı bitkisel ürünlerin bırakılması gerekebilir; bunu mutlaka hekiminizle birlikte planlayın.
Ameliyat tekniği
Op. Dr. Efkan Mehdiyev rinoplasti ameliyatlarını açık teknikle yapmaktadır.
- Burun delikleri arasındaki ince deriye (kolumella) küçük bir kesi yapılır; diğer kesiler burun deliklerinin içindedir.
- Kıkırdak ve kemik yapılar doğrudan görülerek düzenlenir.
- Kesi izi çoğu hastada zamanla belirginliğini kaybeder.
Kıkırdak desteği ve kemik düzenlemesi
- Burun ucunu desteklemek veya zayıf bir bölgeyi güçlendirmek için gerektiğinde kişinin kendi kıkırdağı kullanılır. Bu kıkırdak çoğunlukla burnun orta duvarından (septum) alınır.
- Burun kemikleri genişse veya eğriyse kontrollü biçimde yeniden konumlandırılır.
Ameliyat günü
- Hazırlık
- Açlık süresi anestezi ekibi tarafından bildirilir. Hastaneye makyajsız, ojesiz ve takısız gelmeniz istenir.
- Anestezi
- Genel anestezi
- Süre
- Yapılacak işleme göre genellikle 2–4 saat
- Burnun üstünde
- Koruyucu atel
- Burnun içinde
- İnce silikon splint
- İlk saatler
- Burunda dolgunluk, tıkanıklık ve hafif ağrı beklenir; ağrı çoğunlukla basit ağrı kesicilerle kontrol edilir.
- Hastanede kalış
- Çoğunlukla bir gece
İyileşme takvimi
- Ameliyat günü
Hastanede gözlem. Yüzde şişlik ve burunda tıkanıklık beklenir.
- 1–3. gün
Şişlik bu günlerde en belirgin hâlindedir; bazı hastalarda göz çevresinde morluk da görülebilir. Soğuk uygulama ve başı yüksekte tutmak rahatlatır.
- 4–6. gün
Şişlik azalmaya başlar. Kısa yürüyüşler yapılabilir.
- 7. gün civarı
Kontrolde atel, dikişler ve burun içindeki silikon splintler alınır. Burnunuzu ilk kez görürsünüz; ancak şişlik henüz geçmemiştir.
- 2. hafta
Çoğu hasta masa başı işine ve sosyal yaşamına döner.
- 1. ay
Şişliğin büyük kısmı iner. Hekiminizin onayıyla hafif egzersize başlanabilir.
- 2–3. ay
Burun belirgin biçimde oturur. Temas sporlarına genellikle bu dönemden sonra başlanabilir.
- 6–12. ay
Burun ucundaki ince şişlik giderek azalır ve son şekil yerleşir. Kalın ciltte bu süre daha uzun olabilir.
Süreler ortalama değerlerdir ve kişiden kişiye değişir.
İlk iki haftada dikkat edilecekler
- Sırtüstü ve başınız iki yastıkla yüksekte olacak şekilde uyuyun.
- Burnunuzu sümkürmeyin; hapşırırken ağzınızı açık tutun.
- Öne eğilmekten, ağır kaldırmaktan ve spordan kaçının.
- Burun içi temizliğini ve yıkamayı hekiminizin tarif ettiği şekilde düzenli yapın.
- Gözlüğü burnunuza ağırlık verecek şekilde takmayın; bu dikkat çoğunlukla 4–6 hafta sürer.
- Sigara ve alkolden uzak durun; ikisi de iyileşmeyi yavaşlatır.
- Güneşten ve sauna, hamam gibi sıcak, buharlı ortamlardan kaçının.
- Atel ıslanmayacak şekilde duş alabilirsiniz. Saçınızı başınızı arkaya eğerek, mümkünse yardım alarak yıkayın; ayrıntılar kontrolde netleşir.
Ne zaman hemen haber vermelisiniz?
- Durmayan veya giderek artan burun kanaması
- 38 °C’nin üzerinde ateş
- Ağrı kesicilere rağmen artan şiddetli ağrı
- Görmede değişiklik ya da göz çevresinde hızla artan şişlik
Bu belirtilerde vakit kaybetmeden hekiminize ulaşın; ulaşamıyorsanız en yakın acil servise başvurun.
Olası riskler ve yan etkiler
Her cerrahi işlemde olduğu gibi rinoplastinin de riskleri vardır. Bunlar ameliyattan önce ayrıntılı olarak konuşulur ve onam formuyla yazılı olarak paylaşılır.
- Kanama ve enfeksiyon
- Şişliğin beklenenden uzun sürmesi
- Burun ucunda ve üst dişlerde geçici uyuşukluk
- Burun tıkanıklığının sürmesi veya yeniden ortaya çıkması
- Asimetri ya da beklentiyle tam örtüşmeyen şekil
- Nadiren septumda delik (perforasyon)
- Bazı hastalarda ikinci bir düzeltme ameliyatı ihtiyacı
- Anesteziye bağlı riskler
Sonuçlar kişinin anatomisine, cilt yapısına ve iyileşme sürecine göre farklılık gösterir.
Sık sorulan sorular
Rinoplasti için yaş sınırı var mı?
Rinoplasti için yüz gelişiminin tamamlanmış olması gerekir; bu nedenle ameliyat genellikle 18 yaşından sonra tercih edilir. Üst yaş sınırı yoktur; genel sağlık durumu değerlendirilir.
Ameliyattan sonra ağrı olur mu?
Hastaların çoğu ağrıdan çok burundaki tıkanıklık ve dolgunluk hissinden yakınır. Ağrı genellikle basit ağrı kesicilerle kontrol edilir.
Ne zaman işe veya okula dönebilirim?
Masa başı işlerde çoğu hasta 7–14 gün içinde işine döner. Fiziksel güç gerektiren işler için daha uzun süre gerekir.
Şişlik ne kadar sürer?
Şişliğin büyük kısmı ilk ayda iner; burun ucundaki ince şişliğin tamamen kaybolması 6–12 ay, kalın ciltte daha uzun sürebilir. Morluk her hastada görülmez; görüldüğünde çoğunlukla iki hafta içinde geçer.
Gözlük ne zaman kullanılabilir?
Burun kemiklerine işlem yapıldıysa, kemikler oturana kadar gözlüğün burna yük bindirmemesi gerekir. Bu süre çoğunlukla 4–6 haftadır ve kontrollerde netleşir. Kontakt lens çoğu zaman daha erken kullanılabilir.
Spora ne zaman başlayabilirim?
Kısa yürüyüşler ilk günlerden itibaren yapılabilir. Hafif egzersize genellikle 1. aydan sonra, koşu ve ağırlık çalışmalarına 4–6 haftadan sonra, temas sporlarına ise 2–3 aydan sonra başlanabilir.
Nefes problemim de aynı ameliyatta düzelir mi?
Septum eğriliği veya konka büyümesi gibi nedenler, uygun hastalarda aynı ameliyatta düzeltilebilir. Buna muayene ve gerekli tetkiklerden sonra karar verilir.
Sigara içiyorum, sorun olur mu?
Sigara dokulara giden kan akışını azaltır ve iyileşmeyi geciktirebilir. Ameliyattan önce ve sonra sigaranın bırakılması önerilir.
Sonucu ne zaman görürüm?
Atel alındığında burnun yeni şekli görülür; ancak şişlik nedeniyle bu henüz son hâli değildir. Son şekil genellikle 12 ay civarında yerleşir.
Ameliyat açık teknikle mi, kapalı teknikle mi yapılıyor?
Ameliyatlar açık teknikle yapılır. Bu teknikte burun delikleri arasındaki ince deriye küçük bir kesi yapılır ve kıkırdak yapılar doğrudan görülerek düzenlenir. Kesi izi çoğu hastada zamanla belirginliğini kaybeder.
Erkeklerde rinoplasti farklı mı planlanır?
Erkek yüzünde burun sırtı genellikle daha düz, burun ucu daha az kalkık planlanır. Plan her hastada yüz oranlarına göre kişiye özel yapılır.